ഭാഷയെപ്പോലെ മതവും പരിണമിക്കുന്നു

മതം: മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ സൃഷ്ടി

ഭാഷയും മതവും മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളാണ്. മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങളിൽനിന്നും ജീവിതാനുഭവങ്ങളിൽനിന്നും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളിൽനിന്നുമാണ് ഇവ രണ്ടും രൂപപ്പെട്ടത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭാഷയെപ്പോലെ മതവും മാറ്റമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല. കാലത്തിനും സംസ്കാരത്തിനും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് രണ്ടും പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

1. ആവശ്യത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയാണ് ഭാഷയും മതവും

മനുഷ്യർക്ക് പരസ്പരം ആശയവിനിമയം നടത്തേണ്ട ആവശ്യം ഉണ്ടായപ്പോൾ ഭാഷ രൂപപ്പെട്ടു. മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകളും വികാരങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും കൈമാറുന്നതിനുള്ള ഉപാധിയായി ഭാഷ വളർന്നു.

മതത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും സമാനമായ ഒരു കാര്യം കാണാം. ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം കണ്ടെത്താനുള്ള അന്വേഷണം, മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക, പ്രകൃതിയെയും പ്രപഞ്ചത്തെയും മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ശ്രമം, ഭയങ്ങളിൽനിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള ആഗ്രഹം, പ്രത്യാശയും ആശ്വാസവും കണ്ടെത്താനുള്ള ആവശ്യം എന്നിവ മതങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. സമൂഹത്തിന്റെ ഐക്യവും ക്രമവും നിലനിർത്തുന്നതിനും മതങ്ങൾ പലപ്പോഴും സഹായകമായി.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ വിവിധ ആവശ്യങ്ങളുടെയും അന്വേഷണങ്ങളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഭാഷയും മതവും രൂപപ്പെട്ടതും വളർന്നതും.

2. ഭാഷയും മതവും പൂർണമായും യുക്തിയുടെ സൃഷ്ടികളല്ല

ഒരു ഭാഷയിലെ എല്ലാ വാക്കുകളുടെയും പ്രയോഗങ്ങളുടെയും പിന്നിൽ കൃത്യമായ യുക്തി ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. ചരിത്രം, സംസ്കാരം, പതിവുകൾ, പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങൾ, മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ അനുഭവങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഭാഷയെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

മതത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഇതുതന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഒരു മതത്തിലെ എല്ലാ വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും യുക്തിപരമായ പരിശോധനയിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടവയല്ല. പാരമ്പര്യം, സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ, ചരിത്രസംഭവങ്ങൾ, അധികാരബന്ധങ്ങൾ, മനുഷ്യന്റെ വൈകാരിക ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം മതവിശ്വാസങ്ങളെയും ആചാരങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് മതത്തെ പൂർണമായും യുക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ മതത്തിലെ വിശ്വാസങ്ങളെയും ആചാരങ്ങളെയും യുക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കാനും വിമർശിക്കാനും പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കാനും കഴിയും.

3. ഭാഷയെപ്പോലെ മതവും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു

ഭാഷയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷതകളിലൊന്ന് അതിന്റെ നിരന്തരമായ മാറ്റമാണ്. ഒരു കാലത്ത് ഒരു പ്രത്യേക അർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വാക്കിന് കാലക്രമത്തിൽ മറ്റൊരു അർത്ഥം കൈവരിക്കാം. ചില വാക്കുകൾ ഉപയോഗത്തിൽനിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. പുതിയ വാക്കുകൾ ഭാഷയിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നു. ചില വാക്കുകൾക്ക് പുതിയ അർത്ഥങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.

മതത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും സമാനമായ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു.

ഒരു കാലത്ത് ഒരു പ്രത്യേക അർത്ഥത്തിൽ വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന മതസങ്കൽപ്പത്തിന് പിന്നീട് വ്യത്യസ്തമായ വ്യാഖ്യാനം ലഭിക്കാം. ഒരുകാലത്ത് മതജീവിതത്തിൽ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്ന ആചാരത്തിന് മറ്റൊരു കാലത്ത് പ്രാധാന്യം നഷ്ടപ്പെടാം. പുതിയ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ പുതിയ മതവ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കാം. പഴയ വിശ്വാസങ്ങൾ പുതിയ അർത്ഥങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാം.

അതുകൊണ്ട് ഒരു മതത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും അതിന്റെ ആരംഭകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം.

4. മതങ്ങൾക്കിടയിലെ ആശയങ്ങളുടെ കൈമാറ്റം

ഭാഷകൾ പരസ്പരം വാക്കുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ മതങ്ങളും പരസ്പരം വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ആശയങ്ങളും സ്വീകരിക്കാറുണ്ട്.

വിവിധ മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ചരിത്രപരമായ സമ്പർക്കം അവയുടെ വളർച്ചയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു മതത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ മറ്റൊരു മതത്തിൽ പുതിയ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. ധ്യാനരീതികൾ, സന്യാസപാരമ്പര്യങ്ങൾ, ആരാധനാരീതികൾ, ധാർമിക സങ്കൽപ്പങ്ങൾ എന്നിവ മതങ്ങൾക്കിടയിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയോ പരസ്പര സ്വാധീനത്തിലൂടെ രൂപാന്തരപ്പെടുകയോ ചെയ്യാം.

ഇതിൽ അസ്വാഭാവികമായി ഒന്നുമില്ല. മതങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നത് പരസ്പരം ബന്ധമില്ലാത്ത അടച്ചുപൂട്ടിയ ലോകങ്ങളിലല്ല. അവ ഒരേ മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് വളരുന്നത്.

5. ഒരു ഭാഷ പരിണമിച്ച് പുതിയ ഭാഷയുണ്ടാകുന്നതുപോലെ മതവും പരിണമിച്ച് പുതിയ മതമാകുന്നു

ഈ താരതമ്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യം ഇതാണ്.

ഒരു ഭാഷയുടെ ചരിത്രപരമായ വികാസത്തിൽനിന്ന് പുതിയ ഭാഷകൾ രൂപപ്പെടുന്നതുപോലെ മതപാരമ്പര്യങ്ങളുടെ പരിണാമത്തിലൂടെയും പുതിയ മതങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ഇതിന് ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമാണ്.

യേശുവിന്റെ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത് യഹൂദമതത്തിന്റെ ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്. യേശുവിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രബോധനങ്ങളും യഹൂദമതത്തിനുള്ളിലെ ഒരു നവീകരണപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വഭാവം പുലർത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ യേശുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുനരുത്ഥാനത്തിലുള്ള ആദ്യകാല ശിഷ്യന്മാരുടെ വിശ്വാസം, പൗലോസിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വിജാതീയരുടെ പ്രവേശനം, ആദ്യകാല സഭയുടെ വികാസം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ക്രമേണ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു മതസ്വത്വം നൽകി.

അങ്ങനെ യഹൂദമതത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട യേശുപ്രസ്ഥാനം കാലക്രമത്തിൽ ക്രിസ്തുമതമായി പരിണമിച്ചു.

ഇത് ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് സംഭവിച്ച വേർപിരിയലായിരുന്നില്ല. ഒന്നിലധികം നൂറ്റാണ്ടുകളിലായി നടന്ന സങ്കീർണമായ ചരിത്രപരമായ വികാസത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു അത്.

ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ മത-ദാർശനിക പാരമ്പര്യങ്ങളുമായുള്ള സംവാദത്തിന്റെയും വിമർശനത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്.

ഇത്തരം ഉദാഹരണങ്ങൾ മതങ്ങൾ ചരിത്രത്തിനും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾക്കും അതീതമായി നിലനിൽക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകളല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

6. മതത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത

മതങ്ങൾ മാറുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് അവയുടെ എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും പുരോഗതിയിലേക്കുള്ളതായിരിക്കണമെന്നില്ല. ചില മാറ്റങ്ങൾ കൂടുതൽ മാനവികതയിലേക്കും സഹിഷ്ണുതയിലേക്കും നയിക്കുമ്പോൾ മറ്റു ചിലത് കൂടുതൽ യാഥാസ്ഥിതികതയിലേക്കും അസഹിഷ്ണുതയിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം.

അതുകൊണ്ട് മതത്തിലെ മാറ്റങ്ങളെ ചരിത്രപരമായി മനസ്സിലാക്കുക മാത്രമല്ല, അവയെ യുക്തിയുടെയും മാനവികതയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തുകയും വേണം.

മതത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു വിശ്വാസമോ ആചാരമോ പാരമ്പര്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം അത് എക്കാലത്തും മാറ്റമില്ലാതെ തുടരേണ്ടതാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. മനുഷ്യന്റെ അറിവും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് മതചിന്തകളും പുനഃപരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം

ഭാഷയെപ്പോലെ മതവും മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ വികാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഭാഷ മനുഷ്യന്റെ ആശയവിനിമയ ആവശ്യങ്ങളിൽനിന്ന് രൂപപ്പെട്ടതുപോലെ മതം മനുഷ്യന്റെ അർത്ഥാന്വേഷണത്തിന്റെയും ആത്മീയവും സാമൂഹികവുമായ ആവശ്യങ്ങളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് രൂപപ്പെട്ടത്.

ഭാഷയ്ക്ക് മാറ്റമില്ലാത്ത ഒരു അന്തിമരൂപമില്ലാത്തതുപോലെ മതത്തിനും മാറ്റമില്ലാത്ത ഒരു ചരിത്രരൂപമില്ല. രണ്ടും കാലത്തിനും സംസ്കാരത്തിനും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഭാഷകൾ പരസ്പരം വാക്കുകളും പ്രയോഗങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ മതങ്ങൾ പരസ്പരം വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ആശയങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഈ പരിണാമം പുതിയ ഭാഷകളുടെ രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതുപോലെ പുതിയ മതങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു.

മതം മനുഷ്യചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; അതുകൊണ്ട് മതത്തെയും ചരിത്രത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ മനസ്സിലാക്കണം. പാരമ്പര്യത്തെ ആദരിക്കുന്നതുപോലെതന്നെ അതിനെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കാനും പുതിയ കാലത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കാനും നമുക്ക് കഴിയണം.