മറ്റുള്ളവരുടെ ഭൂതകാലം കുറ്റപ്പെടുത്തുമ്പോൾ സ്വന്തം ഭൂതകാലം മറക്കരുത്
മതസൗഹാർദത്തിന് ആവശ്യമായത് പരസ്പര കുറ്റപ്പെടുത്തലല്ല, ആത്മപരിശോധനയാണ്. വിവിധ മതങ്ങളിൽപ്പെട്ടവർ പരസ്പരം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന കാഴ്ച ഇന്ന് അപൂർവമല്ല. ഓരോരുത്തരും മറ്റു മതങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുകയും അവിടെ നടന്നിട്ടുള്ള അതിക്രമങ്ങളും അനീതികളും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ പൂർവികർ ചെയ്ത തെറ്റുകൾ ഇന്നത്തെ മതവിശ്വാസികളുടെ മുന്നിൽ കുറ്റപത്രമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതേ സമയം സ്വന്തം മതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കാനും അവിടെ നടന്നിട്ടുള്ള തെറ്റുകൾ അംഗീകരിക്കാനും പലരും തയ്യാറാകുന്നില്ല. മറ്റുള്ളവരുടെ ചരിത്രത്തിലെ കറുത്ത അധ്യായങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കാണിക്കുന്ന ആവേശം സ്വന്തം ചരിത്രത്തിലെ കറുത്ത അധ്യായങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിൽ കാണുന്നില്ല. മറ്റുള്ളവരുടെ തെറ്റുകൾക്ക് വിശദീകരണം ചോദിക്കുന്നവർ സ്വന്തം സമൂഹത്തിന്റെ തെറ്റുകൾക്ക് ന്യായീകരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഈ ഇരട്ടത്താപ്പ് ആരോഗ്യകരമായ ഒരു സമീപനമല്ല. ചരിത്രം പഠിക്കേണ്ടത് മറ്റുള്ളവരെ കുറ്റപ്പെടുത്താനല്ല, മനുഷ്യന്റെ തെറ്റുകളിൽനിന്ന് പാഠങ്ങൾ പഠിക്കാനാണ്. ഓരോ മതത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിൽ മഹത്തായ സംഭാവനകളും മനുഷ്...