എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ഒരു ദൈവസങ്കല്പം സാധ്യമോ?
1. വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങൾക്കപ്പുറം ഒരു പുതിയ കാഴ്ചപ്പാട്
ലോകത്തിൽ ധാരാളം ആളുകൾ ദൈവവിശ്വാസികളാണ്. എന്നാൽ എല്ലാവരും ഒരേ ദൈവസങ്കല്പം പങ്കുവയ്ക്കുന്നവരല്ല. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങൾ മനുഷ്യരെ വിവിധ മതവിഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നു. അതേസമയം, ദൈവം ഇല്ലെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരും ധാരാളമുണ്ട്.
തങ്ങളുടെ വിശ്വാസങ്ങളാണ് ശരിയെന്ന് ഓരോ വിഭാഗവും വാദിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്കും കലഹങ്ങൾക്കും സാധ്യതയേറുന്നു. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ പലപ്പോഴും പരസ്പര ധാരണയിലേക്കല്ല, മറിച്ച് തങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ ന്യായീകരിക്കുന്നതിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഭിന്നവിശ്വാസികൾ ഒരുമിച്ചുകൂടുന്ന പൊതുവേദികളിൽ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഒഴിവാക്കാൻ പലരും ശ്രമിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കേണ്ട ഒരു വിഷയമായിരിക്കേണ്ട ദൈവം പലപ്പോഴും അവരെ വേർതിരിക്കുന്ന വിഷയമായി മാറുന്നു.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ നമുക്ക് ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കാം: വ്യത്യസ്ത ദൈവവിശ്വാസങ്ങളും ദൈവനിഷേധവും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും അവയെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടിലേക്ക് നമുക്ക് ഉയരാനാകുമോ?
ഇവിടെ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നത് ഹേഗലിന്റെ ചിന്തയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി സാധാരണയായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്ന മൂന്ന് ആശയങ്ങളാണ്: തീസിസ് (thesis), ആന്റിതീസിസ് (antithesis), സിന്തസിസ് (synthesis).
ദൈവം ഉണ്ടെന്ന് ഒരാൾ പറയുന്നു. ഇതിനെ തീസിസ് എന്നു കരുതാം. ദൈവം ഇല്ലെന്ന് മറ്റൊരാൾ വാദിക്കുന്നു. ഇത് ആന്റിതീസിസായി കാണാം. ഇരുവരും തങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ ന്യായീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സംവാദം പലപ്പോഴും തർക്കത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ നിലപാടുകളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതിനുപകരം, അവയെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കാൻ തയ്യാറായാലോ?
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരാൾ ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് മറ്റൊരാൾ ദൈവവിശ്വാസം നിരസിക്കുന്നത്? അവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാദങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം എന്താണ്? അവരുടെ അനുഭവങ്ങളും ധാരണകളും എന്തെല്ലാമാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുമ്പോൾ, പരസ്പരം തോൽപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽനിന്ന് പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലേക്ക് നമുക്ക് നീങ്ങാം.
വിരുദ്ധ നിലപാടുകളെ പരിശോധിച്ച് അവയെക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാടിലേക്ക് ഉയരുക എന്നതാണ് ഇവിടെ നാം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഹേഗലിന്റെ ചിന്താപദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ലളിതമായ ഈ മാതൃകയെ ഒരു തുടക്കമായി സ്വീകരിക്കാം.
വ്യത്യസ്ത മതവിശ്വാസികളും ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്തവരും ഒരുമിച്ചു ജീവിക്കുന്ന സമൂഹമാണ് നമ്മുടേത്. അതുകൊണ്ട് പരസ്പരവിരുദ്ധമായ നിലപാടുകൾക്കപ്പുറം എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ചിന്താരീതി വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
നമുക്ക് നമ്മുടെ ചിന്തകൾ പങ്കുവയ്ക്കാം. മറ്റുള്ളവരുടെ ചിന്തകൾ ശ്രദ്ധാപൂർവം കേൾക്കാം. സ്വന്തം നിലപാടുകളെപ്പോലും വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കാം. അങ്ങനെ കൂടുതൽ വിശാലമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാടും പുതിയൊരു അവബോധവും രൂപപ്പെടുത്താൻ നമുക്ക് ശ്രമിക്കാം.
2. ദൈവം എന്ന പദംകൊണ്ട് നാം എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്?
ദൈവം ഉണ്ടെന്നും ഇല്ലെന്നും വാദിക്കുന്നവർ ഒരുപോലെ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് 'ദൈവം'. എന്നാൽ ഈ പദംകൊണ്ട് കൃത്യമായി എന്താണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്?
ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമമാണ് നമ്മുടെ അന്വേഷണത്തിന്റെ ആദ്യപടി.
നമ്മുടെ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ ലോകത്തെയും അതിലെ പല കാര്യങ്ങളെയും അറിയാൻ നമുക്ക് കഴിയും. എന്നാൽ ദൈവത്തെ ഇതേ രീതിയിൽ നേരിട്ട് അറിയാൻ കഴിയുമോ? ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ അറിവിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്താണ്?
ദൈവത്തെ നേരിട്ട് കാണുകയോ കേൾക്കുകയോ സ്പർശിക്കുകയോ രുചിക്കുകയോ മണക്കുകയോ ചെയ്തതായി പൊതുവായി പരിശോധിക്കാവുന്ന തെളിവുകൾ നമുക്കില്ല. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ഇന്ദ്രിയാനുഭവങ്ങളിൽ മാത്രം അധിഷ്ഠിതമല്ല. മതപരമായ അനുഭവങ്ങൾ, ദാർശനിക ചിന്തകൾ, വെളിപാടുകളിലുള്ള വിശ്വാസം, യുക്തിപരമായ വാദങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയും മനുഷ്യർ ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഈ അനുഭവങ്ങളും വാദങ്ങളും ദൈവത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ഒരു നിഗമനത്തിൽ എത്തിച്ചിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മനുഷ്യരുടെ ധാരണകളിൽ വിശ്വാസങ്ങൾക്കും സങ്കല്പങ്ങൾക്കും അനുമാനങ്ങൾക്കും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്.
ഇവിടെ ഒരു കാര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം: ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ അറിവില്ല എന്നതും ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊന്നും അറിയാൻ കഴിയില്ല എന്നതും ഒരേ പ്രസ്താവനകളല്ല. ആദ്യത്തേത് മനുഷ്യന്റെ അറിവിന്റെ പരിമിതിയെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് അതിനേക്കാൾ ശക്തമായ ഒരു ദാർശനിക നിലപാടാണ്.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ ഈ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുന്നത് പ്രധാനമാണ്.
3. ദൈവം ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും തിയോളജിയുടെയും വിഷയമാകുന്നത് എങ്ങനെ?
നിരീക്ഷിക്കാനും പരിശോധിക്കാനും പരീക്ഷിക്കാനും കഴിയുന്ന പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിവ് നേടാനുള്ള ഒരു രീതിയാണ് ശാസ്ത്രം. ശാസ്ത്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ പുതിയ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കപ്പെടുകയും തിരുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദൈവം എന്ന സങ്കല്പം ശാസ്ത്രീയമായി പരിശോധിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ നിർവചിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ ചോദ്യത്തിന് ശാസ്ത്രം മാത്രം അന്തിമമായ ഉത്തരം നൽകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില പ്രത്യേക അവകാശവാദങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാവുന്ന പ്രതിഭാസങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവ ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കാം.
അതുപോലെ, തിയോളജി അഥവാ ദൈവശാസ്ത്രം എന്നത് ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെ നേരിട്ട് തെളിയിക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രശാഖ അല്ല. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മതവിശ്വാസങ്ങൾ, വെളിപാടുകളായി കരുതപ്പെടുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ, ദൈവസങ്കല്പങ്ങൾ, ആരാധനാരീതികൾ, മതപാരമ്പര്യങ്ങൾ എന്നിവയെ പഠിക്കുന്ന വിശാലമായ വിജ്ഞാനമേഖലയാണ് അത്.
ദൈവശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചില ശാഖകൾ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഉള്ളിൽനിന്ന് ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ, മതപഠനങ്ങളും ദാർശനിക പഠനങ്ങളും മതവിശ്വാസങ്ങളെ കൂടുതൽ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിച്ചേക്കാം.
അതിനാൽ, ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ ശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത, ദൈവശാസ്ത്രം, മതപഠനം എന്നിവയുടെ വ്യത്യസ്ത സമീപനങ്ങളെ തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.
4. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു?
ദൈവം എന്ന പദം സാധാരണയായി ലോകവുമായും മനുഷ്യനുമായും ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്. മനുഷ്യൻ സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളെയും കഴിവുകളെയും പരിമിതികളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പലപ്പോഴും ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് സങ്കല്പിക്കുന്നത്.
നമുക്ക് ഒരു കാര്യത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നത് പലപ്പോഴും അതിനെ മറ്റുള്ള കാര്യങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതിലൂടെയാണ്. സമാനതകളും വ്യത്യാസങ്ങളും തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെ നാം അറിവ് വികസിപ്പിക്കുന്നു.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കല്പങ്ങളിലും ഈ രീതി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
ഉദാഹരണത്തിന്, ആകാശത്തിൽ എത്ര നക്ഷത്രങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഒരാൾ ചോദിച്ചാൽ, മറ്റൊരാൾ 'ദൈവത്തിന് അറിയാം' എന്നു മറുപടി പറയാം. ഈ മറുപടിയുടെ പിന്നിലെ ചിന്ത എന്താണ്?
മനുഷ്യന്റെ അറിവിന് പരിധികളുണ്ട്. പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും എണ്ണം കൃത്യമായി അറിയുക എന്നത് മനുഷ്യന് പ്രയാസകരമായ കാര്യമാണ്. എന്നാൽ മനുഷ്യന് അറിയാൻ കഴിയാത്തതെല്ലാം അറിയുന്ന ഒരു അസ്തിത്വത്തെ നാം സങ്കല്പിക്കുന്നു. ആ അസ്തിത്വത്തെയാണ് ഇവിടെ ദൈവം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
ഇതുപോലെതന്നെ, മനുഷ്യന്റെ കഴിവുകൾ പരിമിതമായതിനാൽ എല്ലാ കഴിവുകളും തികഞ്ഞ ഒരാളെ നാം സങ്കല്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ജനിക്കുകയും മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ ജനനമരണങ്ങൾക്ക് അതീതനായ ഒരു അസ്തിത്വത്തെ സങ്കല്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന് തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ ഒരു തെറ്റും വരുത്താത്ത പരിപൂർണതയെ ദൈവത്തിൽ ആരോപിക്കുന്നു.
ലോകം സ്ഥലകാലങ്ങളുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നതായി നാം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, സ്ഥലകാലങ്ങൾക്ക് അതീതമായ ഒരു അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചും ചിലർ ചിന്തിക്കുന്നു.
ഇവിടെ ഒരു പൊതുസ്വഭാവം കാണാം: മനുഷ്യനിൽ കാണുന്ന പരിമിതികളിൽനിന്ന് അവയുടെ വിപരീതമായ പരിപൂർണതയിലേക്ക് ദൈവസങ്കല്പം വികസിക്കുന്നു.
എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ പരിമിതികളിൽനിന്ന് ദൈവത്തിന്റെ പരിപൂർണതയിലേക്ക് എത്തുന്ന ഈ ചിന്താരീതി ഒരു സങ്കല്പത്തെ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ടുമാത്രം അത്തരമൊരു അസ്തിത്വം യഥാർഥത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിന്റെ അസ്തിത്വം ന്യായീകരിക്കാൻ കൂടുതൽ വാദങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.
5. ദൈവം എന്നത് ഒരു അജ്ഞാതമായ X പോലെയാണോ?
ഗണിതത്തിൽ അറിയാത്ത ഒരു സംഖ്യയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ നാം പലപ്പോഴും X എന്ന ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്:
X + 5 = 12
ഇവിടെ X എന്താണെന്ന് തുടക്കത്തിൽ നമുക്ക് അറിയില്ല. എന്നാൽ സമവാക്യത്തിലെ മറ്റ് സംഖ്യകളുമായുള്ള ബന്ധം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ X-ന്റെ വില കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. ഈ ഉദാഹരണത്തിൽ X = 7 ആണ്.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയെ മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ഉദാഹരണം ഒരു പരിധിവരെ സഹായിക്കും.
ദൈവം എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ചിലർക്ക് അത് തങ്ങൾക്കറിയാവുന്നതും വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഒരു അസ്തിത്വത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റുചിലർക്ക് അത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്യന്തികമായ അടിസ്ഥാനം, അസ്തിത്വത്തിന്റെ രഹസ്യം, അല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത യാഥാർഥ്യം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ദൈവം എന്ന പദത്തിന് എല്ലാവരും ഒരേ അർത്ഥം നൽകുന്നില്ല.
അറിയാത്ത ഒരു X എന്ന ഉദാഹരണത്തിന്റെ പരിമിതിയും ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കണം. ഗണിതത്തിൽ X എന്നത് നിർവചിക്കപ്പെട്ട ഒരു സമവാക്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതിന്റെ വില കണ്ടെത്താൻ ആവശ്യമായ നിയമങ്ങളും ബന്ധങ്ങളും നമുക്കറിയാം. എന്നാൽ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ അത്തരമൊരു സമവാക്യമോ എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്ന നിയമങ്ങളോ നമുക്കില്ല.
അതുകൊണ്ട്, ദൈവത്തെ X-നോട് ഉപമിക്കുന്നത് ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെ തെളിയിക്കുന്നതല്ല. ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് നാം എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ഉപമ മാത്രമാണ് അത്.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത സങ്കല്പങ്ങളെ പരിശോധിക്കാൻ ഈ ഉപമയെ നമുക്ക് ഒരു ചിന്തോപകരണമായി ഉപയോഗിക്കാം.
6. ലോകവും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം: ചില മാതൃകകൾ
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ലോകവും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പ്രധാനമാണ്. ഈ ബന്ധത്തെ വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.
ഇവിടെ ഗണിതത്തിലെ ചില ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അഞ്ച് മാതൃകകൾ പരിശോധിക്കാം. ഇവ കൃത്യമായ ഗണിതസമവാക്യങ്ങളല്ല; ദാർശനിക നിലപാടുകൾ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ലളിതമായ ഉപമകളാണ്.
1. ലോകം + X = സകലവും
ഇവിടെ X എന്നത് ലോകത്തിന് അതീതമായി നിലനിൽക്കുന്ന ദൈവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ലോകവും ദൈവവും രണ്ടായി നിലനിൽക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്നതാണ് സകലവും എന്നതാണ് ഈ മാതൃകയുടെ ആശയം.
ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും അതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തനായി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില ധാരണകൾ ഈ മാതൃകയുമായി സാമ്യമുള്ളവയാണ്. ലോകവും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ദൈവവിശ്വാസങ്ങളിൽ ഇതിന്റെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ കാണാം.
എന്നാൽ എല്ലാ ദൈവവിശ്വാസങ്ങളും ദൈവത്തെ ലോകത്തിൽനിന്ന് പൂർണമായി വേർപെട്ട ഒന്നായി കാണുന്നില്ല.
2. ലോകം + 0 = ലോകം
ഈ മാതൃകയിൽ X-ന് പകരം പൂജ്യം വരുന്നു:
ലോകം + 0 = ലോകം.
ഇതിന്റെ ആശയം, ലോകത്തിന് പുറത്ത് ഒരു ദൈവിക അസ്തിത്വം കൂടി ഉണ്ടെന്ന് കരുതേണ്ട ആവശ്യമില്ല എന്നതാണ്. നിലനിൽക്കുന്നതെല്ലാം പ്രകൃതിയും പ്രപഞ്ചവും അതിലെ പ്രതിഭാസങ്ങളുമാണെന്ന് കരുതുന്ന ഭൗതികവാദപരമായ സമീപനവുമായി ഇത് സാമ്യമുള്ളതാണ്.
നിരീശ്വരവാദത്തിന്റെ ചില രൂപങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ നിരീശ്വരവാദം എന്നത് ദൈവവിശ്വാസത്തിന്റെ അഭാവത്തെയോ ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെ നിഷേധിക്കുന്ന നിലപാടിനെയോ സൂചിപ്പിക്കാം; അത് സ്വതന്ത്രമായി ഒരു പ്രത്യേക ഭൗതികശാസ്ത്രസിദ്ധാന്തമല്ല.
അതുകൊണ്ട് എല്ലാ നിരീശ്വരവാദികളും ഒരേ പ്രപഞ്ചവീക്ഷണം പങ്കിടുന്നു എന്ന് കരുതാനാവില്ല.
3. ലോകം = 0; 0 + X = X
ഈ മാതൃകയിൽ ലോകത്തിന് സ്വതന്ത്രമായ യാഥാർഥ്യമില്ലെന്നും ദൈവികമായ അസ്തിത്വം മാത്രമാണ് പരമമായ യാഥാർഥ്യമെന്നും കരുതുന്നു.
ലോകം നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ അസ്തിത്വം പരമമായ അർത്ഥത്തിൽ സ്വതന്ത്രമല്ല എന്ന ആശയം ചില അദ്വൈത ദാർശനിക വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ കാണാം.
എന്നാൽ അദ്വൈതം ലോകം വെറുമൊരു തോന്നലാണെന്ന് മാത്രം പറയുന്ന ലളിതമായ നിലപാടല്ല. അനുഭവലോകത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യവും പരമാർഥസത്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അതിൽ പ്രധാനമാണ്.
അദ്വൈതത്തിന്റെ ചില വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മമാണ് പരമമായ യാഥാർഥ്യം. നാം സ്വതന്ത്രവും അന്തിമവുമായ യാഥാർഥ്യമായി കാണുന്ന ലോകത്തിന്റെ സ്ഥാനം അതിന്റെ വെളിച്ചത്തിലാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.
ഈ സമീപനം സാധാരണ അർത്ഥത്തിലുള്ള സൃഷ്ടികർത്താവായ ദൈവസങ്കല്പത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്.
4. ദൈവം ലോകത്തിനുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു
ഈ മാതൃകയിൽ ദൈവവും ലോകവും ഉണ്ട്. എന്നാൽ ദൈവം ലോകത്തിൽനിന്ന് വേർപെട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല; ലോകത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ സന്നിഹിതനായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
ഒരു രാജ്യത്തെയും അതിന്റെ ഭരണാധികാരിയെയും ഉദാഹരണമായി എടുക്കാം. ഭരണാധികാരി രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതുപോലെ ലോകത്തിന്റെ ഭാഗമായോ ലോകത്തിനുള്ളിൽ സന്നിഹിതനായോ ദൈവത്തെ സങ്കല്പിക്കാം.
മറ്റൊരു ഉദാഹരണം ശരീരവും ആത്മാവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ്. ശരീരത്തിൽ ആത്മാവ് അദൃശ്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ലോകത്തിനുള്ളിൽ അതിന്റെ ആത്മാവായി ദൈവം നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് ചിലർ സങ്കല്പിക്കുന്നു.
ലോകത്തിനുള്ളിൽ ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന മതപരവും ദാർശനികവുമായ സമീപനങ്ങളുമായി ഈ മാതൃകയ്ക്ക് സാമ്യമുണ്ട്.
എന്നാൽ ദൈവം ലോകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണെന്നോ ലോകത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗത്തിലും ഒരേ രീതിയിൽ ദൈവം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നോ ഇതിൽനിന്ന് നിർബന്ധമായും നിഗമനം ചെയ്യേണ്ടതില്ല.
5. ലോകം ദൈവത്തിനുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു
ഈ മാതൃകയിൽ ദൈവവും ലോകവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മറ്റൊരു രീതിയിലാണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്.
ലോകം ദൈവത്തിൽനിന്ന് പൂർണമായി വേർപെട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല. മറിച്ച് ലോകത്തിന്റെ അസ്തിത്വം ദൈവത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ലോകം ദൈവത്തിനുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് ഉപമാപരമായി പറയാം.
ഈ സമീപനത്തിൽ ദൈവത്തെ ലോകത്തിനുള്ളിലെ ഒരു വസ്തുവായി മാത്രം കാണുന്നില്ല. ലോകത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തിന് അടിസ്ഥാനമായ യാഥാർഥ്യമായാണ് ദൈവത്തെ കാണുന്നത്.
ദൈവത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽനിന്ന് ലോകത്തെ നോക്കുമ്പോൾ ലോകത്തിന് സ്വതന്ത്രമായ അസ്തിത്വമില്ലെന്ന് ചിലർ വാദിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ അനുഭവതലത്തിൽ ദൈവവും ലോകവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നും പറയാം.
ഇത്തരത്തിലുള്ള ചിന്തകൾ ചില പാന്തെയിസ്റ്റിക്, പാൻ എൻ തെയിസ്റ്റിക് ദൈവശാസ്ത്രപരമായ സമീപനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം ഒരേ നിലപാടുകളല്ല. ദൈവവും ലോകവും ഒന്നുതന്നെയാണെന്ന് കരുതുന്ന പാന്തെയിസവും ലോകം ദൈവത്തിനുള്ളിലാണെങ്കിലും ദൈവം ലോകത്തെക്കാൾ അതീതനാണെന്ന് കരുതുന്ന പാൻ എൻ തെയിസവും തമ്മിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
ഈ മാതൃകകൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് എന്താണ്?
ഈ അഞ്ച് മാതൃകകളും ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ വിശ്വാസങ്ങളെയും പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും ദൈവസങ്കല്പങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ സഹായിക്കുന്നു.
ചിലർ ദൈവത്തെ ലോകത്തിന് അതീതനായി കാണുന്നു. ചിലർ ലോകത്തിനുള്ളിൽ സന്നിഹിതനായി കാണുന്നു. ചിലർ ലോകത്തെ ദൈവത്തെ ആശ്രയിച്ചുനിൽക്കുന്ന യാഥാർഥ്യമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു. മറ്റുചിലർ ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വം തന്നെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.
അതുകൊണ്ട് 'ദൈവം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ?' എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, 'ദൈവം' എന്ന പദംകൊണ്ട് ഓരോരുത്തരും എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഒരേ പദം ഉപയോഗിച്ചാലും വ്യത്യസ്ത ആളുകൾ വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങളായിരിക്കാം ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഈ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാതെ നടത്തുന്ന സംവാദങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഫലപ്രദമാകാറില്ല.
7. എന്തുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യർ ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നത്?
ദൈവം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥവും ദൈവസങ്കല്പങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളും പരിശോധിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ അടുത്ത ചോദ്യം ഇതാണ്: എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയധികം മനുഷ്യർ ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നത്?
മനുഷ്യൻ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന ജീവിയാണ്.
എന്താണ് ഈ ലോകം? എന്തുകൊണ്ടാണ് ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത്? എന്താണ് മനുഷ്യജീവിതം? എന്തിനാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്? മരണത്തിനപ്പുറം എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടോ? നന്മയും തിന്മയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്താണ്?
ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
മനുഷ്യന് തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ തീരുമാനിക്കാനും ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ആസൂത്രണം ചെയ്യാനും കഴിയും. എന്നാൽ അതേസമയം തന്റെ അറിവിന്റെയും കഴിവിന്റെയും ജീവിതകാലത്തിന്റെയും പരിമിതികളെക്കുറിച്ചും അവൻ ബോധവാനാണ്.
ഈ പരിമിതികൾ മനുഷ്യനെ പലപ്പോഴും തന്നേക്കാൾ വലിയ ഒന്നിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചും ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പിനെക്കുറിച്ചും ആലോചിക്കുമ്പോൾ, തനിക്കതീതമായ ഒരു യാഥാർഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് അവൻ സങ്കല്പിച്ചേക്കാം.
ഈ അന്വേഷണത്തിൽനിന്നാണ് വിവിധ മതങ്ങളിലും ദാർശനിക പാരമ്പര്യങ്ങളിലും വ്യത്യസ്ത ദൈവസങ്കല്പങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.
എന്നാൽ മനുഷ്യൻ ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം അറിവിന്റെ പരിമിതികൾ മാത്രമല്ല. മതപരമായ അനുഭവങ്ങൾ, കുടുംബപാരമ്പര്യം, സാമൂഹികജീവിതം, സാംസ്കാരിക സ്വാധീനങ്ങൾ, വ്യക്തിപരമായ പ്രതിസന്ധികൾ, ജീവിതത്തിൽ അർത്ഥം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം എന്നിവയും ദൈവവിശ്വാസത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ദൈവവിശ്വാസത്തെ ഒരൊറ്റ കാരണത്തിലേക്ക് ചുരുക്കാനാവില്ല.
8. ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥവും ദൈവവിശ്വാസവും
മനുഷ്യൻ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യങ്ങളിലൊന്ന് ഇതാണ്: ഞാൻ എന്തിനാണ് ജീവിക്കുന്നത്?
ഈ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ ജീവിതം അർത്ഥരഹിതമാണെന്ന് ചിലർക്ക് തോന്നിയേക്കാം. എന്നാൽ ജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം തനിക്ക് പൂർണമായി അറിയില്ല എന്നതുകൊണ്ട് ജീവിതത്തിന് ലക്ഷ്യമില്ലെന്ന് നിഗമനം ചെയ്യേണ്ടതില്ല.
ഇവിടെ ദൈവവിശ്വാസം ചില മനുഷ്യർക്ക് വലിയ ആശ്വാസവും ആത്മവിശ്വാസവും നൽകുന്നു.
ജീവിതത്തിന്റെ അന്തിമമായ അർത്ഥം തനിക്ക് അറിയില്ലെങ്കിലും അത് ദൈവത്തിന് അറിയാം എന്ന് ഒരു വിശ്വാസിക്ക് കരുതാം. തന്റെ ജീവിതത്തിന് ഒരു ലക്ഷ്യമുണ്ടെന്നും താൻ സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും ദൈവം തന്നെ കൈവിടുകയില്ലെന്നും വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം അയാൾക്ക് ലഭിച്ചേക്കാം.
ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ ഒരു ഉദാഹരണം പരിഗണിക്കാം.
പുതുതായി ഒരു സ്ഥാപനത്തിൽ ജോലിക്കെത്തുന്ന ഒരു യുവാവിനെ സങ്കല്പിക്കുക. അവിടെ വിജയകരമായി ജോലി ചെയ്യുന്നതിനും സ്ഥാപനത്തിൽ തുടരുന്നതിനും സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ടവരുമായി നല്ല ബന്ധം പുലർത്തുന്നത് പ്രധാനമാണ്.
സഹപ്രവർത്തകരിൽ ചിലർ തന്നെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ലെങ്കിലും സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ടവർ തന്റെ കഴിവിൽ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് യുവാവിന് അറിയാമെങ്കിൽ, അത് അയാൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകും. മറ്റുള്ളവരുടെ എതിർപ്പുകൾക്കിടയിലും മുന്നോട്ടുപോകാൻ ആ പിന്തുണ സഹായിച്ചേക്കാം.
ഇതുപോലെ, ലോകത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന് താൻ ഒറ്റയ്ക്കല്ലെന്നും തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കരുതുന്ന ഒരു ദൈവമുണ്ടെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നത് വലിയ മാനസികശക്തി നൽകാം.
ലോകത്തെ ഒരു മഹാസ്ഥാപനമായി സങ്കല്പിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ സ്രഷ്ടാവും പരിപാലകനുമായി ദൈവത്തെ കാണുന്ന ഒരാൾക്ക് ദൈവത്തിലുള്ള വിശ്വാസം ജീവിതത്തിലെ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യത്തിന്റെ ഉറവിടമാകാം.
ഇത് ദൈവവിശ്വാസം ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന ഉദാഹരണം മാത്രമാണ്.
അതേസമയം, ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്തവർക്കും ജീവിതത്തിൽ അർത്ഥവും ലക്ഷ്യവും കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. മനുഷ്യസ്നേഹം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, സൗഹൃദം, അറിവിനോടുള്ള അന്വേഷണം, സാമൂഹികനീതി, മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രവർത്തനം എന്നിവയിലൂടെ അവർക്ക് അർത്ഥപൂർണമായ ജീവിതം നയിക്കാനാകും.
അതിനാൽ, ദൈവവിശ്വാസം ജീവിതത്തിന് അർത്ഥം നൽകാനുള്ള ഒരു പ്രധാന മാർഗമാണെങ്കിലും അർത്ഥപൂർണമായ ജീവിതത്തിന്റെ ഏക മാർഗം അല്ല.
9. ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുന്നത് മനുഷ്യനെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു?
മതപരമായ ആരാധനയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന വശം മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവത്തെയും ജീവിതരീതിയെയും സ്വാധീനിക്കാനുള്ള അതിന്റെ കഴിവാണ്.
ദൈവത്തെ സ്നേഹത്തിന്റെയും കരുണയുടെയും നീതിയുടെയും ക്ഷമയുടെയും പരിപൂർണ മാതൃകയായി സങ്കല്പിക്കുന്ന ഒരാൾ, ആ ഗുണങ്ങൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ വളർത്തിയെടുക്കാൻ പ്രേരിതനായേക്കാം.
ദൈവം കരുണയുള്ളവനാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരാൾ മറ്റുള്ളവരോട് കരുണ കാണിക്കാൻ പഠിച്ചേക്കാം. ദൈവം നീതിമാനാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരാൾ അനീതിക്കെതിരെ നിലകൊള്ളാൻ പ്രേരിതനായേക്കാം. ദൈവം എല്ലാവരെയും സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരാൾ മനുഷ്യർക്കിടയിലെ വിവേചനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തേക്കാം.
ഈ അർത്ഥത്തിൽ ആരാധന വെറുമൊരു മതപരമായ ചടങ്ങല്ല. അത് മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ജീവിതത്തെ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യാനുള്ള അവസരമായി മാറാം.
എന്നാൽ ആരാധനയുടെ ഫലം അതിൽ മാത്രം ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. ഒരാൾ ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം അയാൾ ധാർമികമായി ഉന്നതനാകണമെന്നില്ല. ആരാധനയുടെ യഥാർഥ മൂല്യം മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയിലും പെരുമാറ്റത്തിലും അത് സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിലയിരുത്തേണ്ടത്.
അതുപോലെ, ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്ത ഒരാൾക്കും കരുണ, നീതി, സത്യസന്ധത, സഹാനുഭൂതി തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കാൻ കഴിയും.
അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യന്റെ ധാർമികവളർച്ചയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ദൈവവിശ്വാസികൾക്കും ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്തവർക്കും ഒരുപോലെ പ്രസക്തമായ ഒരു ചോദ്യം നമുക്ക് ചോദിക്കാം: നമ്മുടെ വിശ്വാസങ്ങളും ആശയങ്ങളും നമ്മെ കൂടുതൽ നല്ല മനുഷ്യരാക്കുന്നുണ്ടോ?
10. എന്തുകൊണ്ടാണ് ചിലർ ദൈവവിശ്വാസം നിരസിക്കുന്നത്?
ദൈവവിശ്വാസം മനുഷ്യർക്ക് ആശ്വാസവും പ്രതീക്ഷയും ധാർമികവളർച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രചോദനവും നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചിലർ ദൈവവിശ്വാസം നിരസിക്കുന്നത്?
അതിന് പല കാരണങ്ങളുണ്ട്.
ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തിന് മതിയായ തെളിവുകളില്ലെന്ന് ചിലർ കരുതുന്നു. ലോകത്തിൽ കാണുന്ന അനീതിയും ദുരിതവും ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു എന്ന് മറ്റുചിലർ വാദിക്കുന്നു. മതഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ ചില പ്രസ്താവനകളോ മതസ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിലപാടുകളോ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയാത്തതും ചിലരെ ദൈവവിശ്വാസത്തിൽനിന്ന് അകറ്റിയേക്കാം.
അതോടൊപ്പം, മതത്തിന്റെ പേരിൽ നടക്കുന്ന വിവേചനങ്ങളും വിദ്വേഷവും അക്രമങ്ങളും ദൈവവിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങൾ വളർത്തുന്നുണ്ട്.
ദൈവത്തിന്റെ പേരിൽ സ്നേഹവും കരുണയും നീതിയും പ്രസംഗിക്കുന്നവർ തന്നെ ജീവിതത്തിൽ അവയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ വാക്കുകളും പ്രവൃത്തികളും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം മറ്റുള്ളവരെ നിരാശരാക്കുന്നു.
ദൈവം സ്നേഹമാണെന്ന് പ്രസംഗിക്കുന്ന ഒരാൾ മറ്റുള്ളവരെ വെറുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദൈവം നീതിമാനാണെന്ന് പറയുന്ന ഒരാൾ അനീതിക്ക് കൂട്ടുനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദൈവത്തിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന ഒരാൾ മനുഷ്യരുടെ അന്തസ്സിനെ അവഹേളിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അയാളുടെ ജീവിതം സ്വന്തം വിശ്വാസത്തിന് എതിരായ സാക്ഷ്യമായി മാറുന്നു.
അത്തരം അനുഭവങ്ങൾ ചിലരെ മതത്തിൽനിന്നും ദൈവവിശ്വാസത്തിൽനിന്നും അകറ്റിയേക്കാം.
എന്നാൽ ദൈവവിശ്വാസികളുടെ തെറ്റായ ജീവിതമാണ് ദൈവവിശ്വാസം നിരസിക്കുന്നതിനുള്ള ഏക കാരണം എന്ന് പറയാനാവില്ല. ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദാർശനികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ ചോദ്യങ്ങളും വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായ ചിന്തകളും ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്ത നിലപാടിലേക്ക് മനുഷ്യരെ നയിക്കാം.
അതുകൊണ്ട് ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്ത എല്ലാവരും നിരാശരോ ധാർമികബോധമില്ലാത്തവരോ ആണെന്ന് കരുതുന്നതും ശരിയല്ല.
ദൈവവിശ്വാസികൾക്കും ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്തവർക്കും മനുഷ്യജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായി ചിന്തിക്കാനും നന്മയ്ക്കുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കാനും കഴിയും.
11. എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ഒരു ദൈവസങ്കല്പം സാധ്യമോ?
ഇപ്പോൾ നമുക്ക് തുടക്കത്തിലെ ചോദ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരാം.
എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ഒരു ദൈവസങ്കല്പം സാധ്യമാണോ?
ദൈവം വ്യക്തിത്വമുള്ള സ്രഷ്ടാവാണോ, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്യന്തികമായ അടിസ്ഥാനമാണോ, ലോകത്തിനുള്ളിൽ സന്നിഹിതനായ യാഥാർഥ്യമാണോ, അതോ ദൈവം എന്ന സങ്കല്പത്തിന് യാഥാർഥ്യത്തിൽ അടിസ്ഥാനമില്ലേ എന്ന കാര്യത്തിൽ എല്ലാവരും ഒരേ അഭിപ്രായത്തിലെത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുതന്നെ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. അതിനാൽ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ സ്വീകാര്യമായ ഒരു ദൈവസങ്കല്പം രൂപപ്പെടുത്തുക എളുപ്പമല്ല.
എന്നാൽ എല്ലാവരും ഒരേ ദൈവസങ്കല്പം അംഗീകരിക്കണം എന്നത് മാത്രമാണോ നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം?
അതിനു പകരം, വ്യത്യസ്ത ദൈവസങ്കല്പങ്ങൾ എന്താണെന്ന് പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനും അവയുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനും ഓരോരുത്തർക്കും സ്വന്തം നിലപാട് സ്വീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം അംഗീകരിക്കാനും നമുക്ക് കഴിയില്ലേ?
ഇവിടെ നാം തിരിച്ചറിയേണ്ട ഒരു കാര്യമുണ്ട്: എല്ലാവർക്കും ഒരേ വിശ്വാസം ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല; എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ മനുഷ്യാന്തസ്സും ചിന്താസ്വാതന്ത്ര്യവും പരസ്പര ബഹുമാനവും അവകാശമാണ്.
ദൈവവിശ്വാസികൾ തങ്ങളുടെ വിശ്വാസങ്ങളെ മറ്റുള്ളവരുടെമേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാതിരിക്കണം. ദൈവവിശ്വാസമില്ലാത്തവർ വിശ്വാസികളെ യുക്തിരഹിതരെന്നു മുദ്രകുത്തുന്നതിനു പകരം അവരുടെ നിലപാടുകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. അതുപോലെ, മതവിശ്വാസികൾക്കും തങ്ങളുടെ വിശ്വാസങ്ങളെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കാനുള്ള മനസ്സുണ്ടാകണം.
നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് ചോദിക്കാവുന്ന ചില ചോദ്യങ്ങളുണ്ട്:
- നമ്മുടെ ദൈവസങ്കല്പം ഏതു അനുഭവങ്ങളുടെയും വാദങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് രൂപപ്പെട്ടത്?
- നമ്മുടെ വിശ്വാസം നമ്മെ കൂടുതൽ കരുണയുള്ളവരും നീതിമാന്മാരും സത്യസന്ധരുമാക്കുന്നുണ്ടോ?
- മറ്റുള്ളവരുടെ വിശ്വാസസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നാം മാനിക്കുന്നുണ്ടോ?
- നമ്മുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ മറ്റുള്ളവരെ വേദനിപ്പിക്കുകയോ അവഹേളിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നുണ്ടോ?
- വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുള്ളവരോടൊപ്പം സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കാൻ നമുക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾ വിശ്വാസികൾക്കും അവിശ്വാസികൾക്കും ഒരുപോലെ പ്രസക്തമാണ്.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉടൻ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. എന്നാൽ ആ വ്യത്യാസങ്ങൾ പരസ്പരം ശത്രുക്കളാകാനുള്ള കാരണങ്ങളായി മാറാതിരിക്കാൻ നമുക്ക് കഴിയും.
ഒരുപക്ഷേ, എല്ലാവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ഒരു ദൈവസങ്കല്പം കണ്ടെത്തുന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത്, ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് വ്യത്യസ്തമായി ചിന്തിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മനോഭാവം വളർത്തിയെടുക്കുന്നതായിരിക്കാം.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിന്റെ അന്തിമഫലം എന്തായാലും, അത് മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ സ്നേഹത്തിലേക്കും നീതിയിലേക്കും സഹാനുഭൂതിയിലേക്കും നയിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം നമുക്ക് അവഗണിക്കാനാവില്ല.
ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് നാം ഒരേപോലെ ചിന്തിക്കണമെന്നില്ല. എന്നാൽ പരസ്പരം ബഹുമാനിക്കാനും മനുഷ്യരുടെ നന്മയ്ക്കായി ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാനും നമുക്ക് കഴിയണം. വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടിലേക്കുള്ള നമ്മുടെ യാത്ര അവിടെനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു.
Comments