മതവും രാഷ്ട്രവും: ഒരേ വാക്കിന് പിന്നിലെ വ്യത്യസ്ത ആശയങ്ങൾ
മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യവും ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രീയചിന്തയും തമ്മിലുള്ള ഒരു ആശയപരമായ വ്യത്യാസം
“മതവും രാഷ്ട്രവും വേർതിരിക്കണം” എന്നത് ആധുനിക മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയങ്ങളിലൊന്നാണ്. അതേസമയം, ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രീയചിന്തയിലെ ചില പാരമ്പര്യങ്ങൾ മതം രാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായിരിക്കണം എന്ന നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു.
ആദ്യനോട്ടത്തിൽ ഈ രണ്ട് നിലപാടുകളും പരസ്പരം വിരുദ്ധമായി തോന്നാം. എന്നാൽ ഈ വ്യത്യാസത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ ആദ്യം ചോദിക്കേണ്ട ഒരു പ്രധാന ചോദ്യം ഉണ്ട്:
ഇവ രണ്ടിലും “മതം” എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് ഒരേ കാര്യത്തെയാണോ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
അല്ല എന്നതാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട ഉത്തരം.
1. മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിൽ “മതം” എന്താണ്?
ആധുനിക മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിൽ “മതം” എന്നു പറയുമ്പോൾ സാധാരണയായി ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെയോ സമൂഹത്തിന്റെയോ:
- ദൈവവിശ്വാസം,
- ആരാധന,
- മതാചാരങ്ങൾ,
- ആത്മീയജീവിതം,
- മതപരമായ തിരിച്ചറിയൽ,
- മതസമുദായജീവിതം
എന്നിവയാണ്.
ഈ കാഴ്ചപ്പാടിൽ മതം പ്രധാനമായും വ്യക്തിയുടെയും മതസമൂഹത്തിന്റെയും വിശ്വാസ–ആരാധനാ മേഖലയാണ്.
അതിനാൽ രാഷ്ട്രം ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലോ നിയന്ത്രണത്തിലോ ആയിരിക്കരുത് എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവരുന്നു.
ഒരു രാജ്യത്തിലെ പൗരന്മാർ ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലിംകളും ഹിന്ദുക്കളും ബുദ്ധമതക്കാരും ജൈനമതക്കാരും യഹൂദരും നിരീശ്വരവാദികളും അജ്ഞേയവാദികളും മറ്റും ആയിരിക്കാം. അതുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രം ഒരു പ്രത്യേക മതത്തെ എല്ലാവരുടെയും മേൽ ഔദ്യോഗികമായി അടിച്ചേൽപ്പിക്കാതെ, എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും തുല്യമായ പൊതുസ്ഥലം ഒരുക്കണം.
ഇവിടെ മതനിരപേക്ഷതയുടെ ലക്ഷ്യം മതത്തെ ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതല്ല.
മതത്തെ രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ ഏക അടിത്തറയാക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ്.
2. എന്നാൽ ഇസ്ലാമിൽ “ദീൻ” എന്നത് എന്താണ്?
ഇവിടെയാണ് കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകുന്നത്.
ഇസ്ലാമിക ചിന്തയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന “ദീൻ” (dīn) എന്ന ആശയം ആധുനിക ഇംഗ്ലീഷ് പദമായ religion എന്നതുമായി പൂർണ്ണമായി തുല്യമല്ല.
മതം എന്നു പറയുമ്പോൾ നാം പലപ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നത്:
“ഞാൻ എന്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു?”
“ഞാൻ എങ്ങനെ ആരാധിക്കുന്നു?”
“എന്റെ മതാചാരങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?”
എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചോദ്യങ്ങളാണ്.
എന്നാൽ ദീൻ എന്ന ആശയം അതിനേക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു ജീവിതക്രമത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി ഇസ്ലാമിക പാരമ്പര്യത്തിൽ മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
അതിൽ ഉൾപ്പെടാം:
- ദൈവവിശ്വാസം,
- ആരാധന,
- വ്യക്തിയുടെ ധാർമ്മികജീവിതം,
- കുടുംബബന്ധങ്ങൾ,
- സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വം,
- സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ,
- നീതി,
- നിയമം,
- സമൂഹത്തിന്റെ ക്രമീകരണം,
- പൊതുജീവിതം,
- ഭരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാർമ്മികത.
അതുകൊണ്ട് ചില ഇസ്ലാമിക ചിന്തകർക്ക് ഇസ്ലാം ഒരു “religion” മാത്രമല്ല; ഒരു സമഗ്രമായ ജീവിതക്രമമാണ്.
3. അതുകൊണ്ട് യഥാർത്ഥ വ്യത്യാസം എന്താണ്?
ഇവിടെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട തെറ്റിദ്ധാരണ ഒഴിവാക്കണം.
ഇത് അടിസ്ഥാനപരമായി:
"മതം വേണമോ വേണ്ടയോ?”
എന്ന തർക്കമല്ല.
കൂടുതൽ കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ:
“മതം എന്നതുകൊണ്ട് എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?”
“അത് വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതാണോ?”
“അതോ സാമൂഹികവും നിയമപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ജീവിതത്തെയും നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതുണ്ടോ?”
എന്ന ചോദ്യങ്ങളിലാണ് യഥാർത്ഥ വ്യത്യാസം.
മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പൊതുവായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ മതം വ്യക്തിയുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആരാധനയുടെയും പ്രധാന മേഖലയാണ്. രാഷ്ട്രം അതിൽ നിന്ന് സ്ഥാപനപരമായി വ്യത്യസ്തമായിരിക്കണം.
എന്നാൽ ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രീയചിന്തയുടെ ചില രൂപങ്ങളിൽ ദീൻ വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് സമൂഹത്തിന്റെ നീതി, നിയമം, ധാർമ്മികത, ഭരണക്രമം എന്നിവയെയും സ്വാധീനിക്കേണ്ട ഒരു സമഗ്രമായ ചട്ടക്കൂടായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
4. രാഷ്ട്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രണ്ട് വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകൾ
ഇവിടെ നിന്നാണ് രാഷ്ട്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത ധാരണകൾ രൂപപ്പെടുന്നത്.
മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യ കാഴ്ചപ്പാട്
രാഷ്ട്രം വിവിധ വിശ്വാസങ്ങളുള്ള പൗരന്മാരുടെ പൊതുസ്ഥലമാണ്.
രാജ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ചോദ്യം:
“ഏത് മതമാണ് സത്യമായത്?”
എന്നതല്ല.
പകരം:
“വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങളുള്ള മനുഷ്യർക്ക് എങ്ങനെ തുല്യരായി ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാം?”
എന്നതാണ്.
അതിനാൽ ഭരണഘടന, നിയമം, പൗരാവകാശങ്ങൾ, ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പൊതുരാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ.
ചില ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ
ഇവിടെ രാഷ്ട്രം കേവലം വിവിധ വ്യക്തികളുടെ രാഷ്ട്രീയ കരാറായി മാത്രം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
നീതി, ധാർമ്മികത, ദൈവിക വെളിപ്പാട് എന്നിവയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സാമൂഹികക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് രാഷ്ട്രത്തെ കാണുന്നത്.
അതിനാൽ ചോദ്യം:
“എങ്ങനെ ഒരു നല്ല ഭരണകൂടം ഉണ്ടാക്കാം?”
എന്നതോടൊപ്പം,
“ദൈവം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന നീതിയും ധാർമ്മികക്രമവും പൊതുജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ സ്ഥാപിക്കാം?”
എന്നതുമാകുന്നു.
ഇവിടെ മതവും രാഷ്ട്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സ്വാഭാവികമായും കൂടുതൽ അടുത്തതായിത്തീരുന്നു.
5. നിയമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യാസം
ഈ വ്യത്യാസം ഏറ്റവും വ്യക്തമായി കാണുന്നത് നിയമത്തിന്റെ ഉറവിടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിലാണ്.
മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിൽ നിയമം സാധാരണയായി ഭരണഘടന, ജനപ്രതിനിധികൾ, നിയമനിർമ്മാണ പ്രക്രിയ, കോടതികൾ, മനുഷ്യാവകാശ തത്വങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്.
നിയമം കാലാനുസൃതമായി മാറ്റാനും കഴിയും.
എന്നാൽ ഇസ്ലാമിക നിയമചിന്തയുടെ ചില രൂപങ്ങളിൽ നിയമത്തിന്റെ പരമമായ ധാർമ്മിക ഉറവിടം ദൈവിക വെളിപ്പാട് ആണെന്ന ആശയത്തിന് പ്രധാന സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നു. ഇവിടെ മനുഷ്യൻ നിയമം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ മാത്രമല്ല; ദൈവികമായി നൽകിയിരിക്കുന്ന മാർഗനിർദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി പ്രയോഗിക്കുന്നവനുമാണ്.
അതുകൊണ്ട് നിയമത്തിന്റെ അന്തിമ അധികാരം എവിടെയാണ്? എന്ന ചോദ്യം ഇരുവിധ ചിന്തകളെയും വേർതിരിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയമാകുന്നു.
6. എന്നാൽ മതനിരപേക്ഷതയും “മൂല്യരഹിതം” അല്ല
ഇവിടെ മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം കൂടി ശ്രദ്ധിക്കണം.
മതനിരപേക്ഷ രാഷ്ട്രം മതത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നില്ല എന്നതുകൊണ്ട് അത് മൂല്യരഹിതമായ രാഷ്ട്രം ആകുന്നില്ല.
അതും ചില അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നു:
- മനുഷ്യഅന്തസ്സ്
- സ്വാതന്ത്ര്യം,
- സമത്വം,
- നീതി,
- മനുഷ്യാവകാശം,
- നിയമവാഴ്ച,
- ജനാധിപത്യം.
അതിനാൽ ചോദ്യം:
“മതപരമായ മൂല്യങ്ങളുണ്ടോ ഇല്ലയോ?”
എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല.
പകരം:
“പൊതുസമൂഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ എവിടെനിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്, അവയ്ക്ക് രാഷ്ട്രീയ അധികാരം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?”
എന്നതാണ് കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ചോദ്യം.
7. “മതവും രാഷ്ട്രവും വേർതിരിക്കുക” എന്നതിന്റെ അർഥം എന്ത്?
മതവും രാഷ്ട്രവും വേർതിരിക്കണം എന്നു പറയുമ്പോൾ അതിന്റെ അർഥം:
മതത്തെ സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുക
എന്നല്ല.
മതവിശ്വാസികൾക്ക് അവരുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പൊതുജീവിതത്തിൽ അഭിപ്രായം പറയാനും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും ജനാധിപത്യപരമായി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇടപെടാനും സാധിക്കും.
വേർതിരിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും മതസ്ഥാപനവും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ നിർബന്ധിത രാഷ്ട്രീയ അധികാരവും തമ്മിലാണ്.
അഥവാ:
നിങ്ങൾക്ക് നിങ്ങളുടെ മതവിശ്വാസം പിന്തുടരാം; എന്നാൽ ആ വിശ്വാസം മറ്റെല്ലാ പൗരന്മാർക്കും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ നിർബന്ധിത നിയമമായി മാറണമോ എന്നതാണ് വേറൊരു ചോദ്യം.
ഇതാണ് മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രധാന ആശങ്ക.
8. “മതം രാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം” എന്നതിന്റെ വെല്ലുവിളി
മതത്തെ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്ന സംവിധാനത്തിന് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം പൗരസമത്വം ആണ്.
ഒരു രാജ്യത്ത് എല്ലാവരും ഒരേ മതത്തിൽപ്പെട്ടവരാണെങ്കിൽ പ്രശ്നം കുറവായി തോന്നാം. എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും ഉള്ള സമൂഹത്തിൽ ചോദ്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകും:
ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിന്റെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ നിയമം എല്ലാവരുടെയും പൊതുനിയമമാകുമ്പോൾ, ആ മതത്തിൽ വിശ്വസിക്കാത്ത പൗരന്റെ സ്ഥാനം എന്തായിരിക്കും?
ഇത് ഒരു മതത്തിനെതിരായ ചോദ്യം മാത്രമല്ല. ഏത് മതാധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രത്തോടും ചോദിക്കാവുന്ന അടിസ്ഥാന ജനാധിപത്യചോദ്യമാണ്.
അതേസമയം, മതാധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവർ ചോദിച്ചേക്കാം:
“മതനിരപേക്ഷ രാഷ്ട്രം പോലും ചില മൂല്യങ്ങളും ധാർമ്മികതകളും നിയമങ്ങളും എല്ലാവർക്കും ബാധകമാക്കുന്നില്ലേ? പിന്നെ മതപരമായ മൂല്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം പൊതുനിയമത്തിൽ സ്ഥാനം നിഷേധിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?”
ഇവിടെയാണ് യഥാർത്ഥ ദാർശനിക സംവാദം ആരംഭിക്കുന്നത്.
9. ഒരു ലളിതമായ ഉദാഹരണം
ഒരു വ്യക്തി പറയുന്നത്:
“ഞാൻ ക്രിസ്ത്യാനിയാണ്; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എന്റെ ജീവിതം യേശുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം നയിക്കും.”
ഇത് പ്രധാനമായും വ്യക്തിപരമായ മതവിശ്വാസമാണ്.
എന്നാൽ അയാൾ പറയുമ്പോൾ:
“യേശുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഈ രാജ്യത്തെ എല്ലാവരും നിയമപരമായി ജീവിക്കണം.”
അപ്പോൾ അത് വ്യക്തിപരമായ മതവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ അവകാശവാദത്തിലേക്ക് മാറുന്നു.
അതുപോലെ, ഒരു മുസ്ലിം തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഇസ്ലാമിക ധാർമ്മികത പിന്തുടരുന്നത് ഒരു കാര്യമാണ്. ഇസ്ലാമിക നിയമക്രമം രാജ്യത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ബാധകമായിരിക്കണം എന്ന് വാദിക്കുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമാണ്.
ഇതാണ് religion as personal faith എന്നതും religion as public order എന്നതും തമ്മിലുള്ള നിർണായക വ്യത്യാസം.
10. ഒടുവിൽ: തർക്കത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രം
അതിനാൽ “മതവും രാഷ്ട്രവും വേർതിരിക്കണമോ?” എന്ന ചോദ്യം മാത്രം ചോദിച്ചാൽ ഈ വിഷയത്തിന്റെ ആഴം നമുക്ക് പിടികിട്ടില്ല.
കൂടുതൽ അടിസ്ഥാനപരമായ ചില ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കണം:
- മതം എന്നതുകൊണ്ട് നാം എന്താണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
- മതം വ്യക്തിയുടെ വിശ്വാസമാത്രമാണോ, അതോ സമഗ്രമായ ജീവിതക്രമമാണോ?
- നിയമത്തിന്റെ അന്തിമ അധികാരം എവിടെയാണ്?
- രാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ എവിടെനിന്നാണ് വരുന്നത്?
- വ്യത്യസ്ത മതങ്ങളിൽപ്പെട്ട പൗരന്മാരുടെ തുല്യപദവി എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കും?
- ഒരു മതത്തിന്റെ സത്യാവകാശം മറ്റുള്ളവരുടെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യവുമായി എങ്ങനെ പൊരുത്തപ്പെടുത്താം?
ഉപസംഹാരം
മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യവും ചില ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രീയചിന്തകളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കാൻ ആദ്യം “മതം” എന്ന പദത്തെ ഒരേ അർഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം.
ആധുനിക മതനിരപേക്ഷതയിൽ മതം പ്രധാനമായും വിശ്വാസം, ആരാധന, ആത്മീയത, മതസമൂഹം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലയായി കാണപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ രാഷ്ട്രം മതങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്ഥാപനപരമായി സ്വതന്ത്രമായിരിക്കണം എന്ന ആശയം ഉയരുന്നു.
ഇസ്ലാമിക ചിന്തയിലെ ദീൻ എന്ന ആശയം പലപ്പോഴും അതിനേക്കാൾ വിശാലമാണ്. അത് മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയജീവിതത്തോടൊപ്പം ധാർമ്മികവും സാമൂഹികവും നിയമപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ജീവിതത്തെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു സമഗ്രമായ ജീവിതക്രമമായി മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ചില ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രീയചിന്തകൾക്ക് മതവും രാഷ്ട്രവും തമ്മിലുള്ള പൂർണ്ണമായ വേർതിരിവ് സ്വാഭാവികമായ ആശയമായി തോന്നുന്നില്ല.
അതുകൊണ്ട് ഈ രണ്ട് നിലപാടുകളെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല മാർഗം:
“മതം രാഷ്ട്രത്തിൽ വേണമോ വേണ്ടയോ?” എന്ന ചോദ്യം മാത്രമല്ല;
“മതം എന്നത് എന്താണ്, രാഷ്ട്രം എന്തിനുവേണ്ടിയാണ്, ഒരു ബഹുസ്വര സമൂഹത്തിൽ പൊതുനിയമത്തിന്റെ അന്തിമ അധികാരം എവിടെയാണ്?” എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ചോദിക്കുകയാണ്.
അവിടെയാണ് മതവും രാഷ്ട്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ ദാർശനികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ സംവാദം ആരംഭിക്കുന്നത്.
Comments