നമ്മുടെ അവബോധം വികസിപ്പിക്കുക

 മനുഷ്യൻ സാധാരണയായി പരിമിതമായ ഒരു അവബോധത്തിനുള്ളിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ ചിന്തകളും വികാരങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും ഭയങ്ങളും വ്യക്തിപരമായ ആശങ്കകളും നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയെ നിറച്ച് നിൽക്കുന്നു. നാം ലോകത്തെ കാണുന്നു; എന്നാൽ പലപ്പോഴും ഭാഗികമായാണ് കാണുന്നത്. നാം എന്താണ് കാണുന്നത് എന്നത് നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെയും ഹൃദയത്തിന്റെയും അവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രണയം ഇതിന് ഒരു ലളിതമായ ഉദാഹരണമാണ്. ഒരാൾ പ്രണയത്തിലാകുമ്പോൾ അവന്റെ അവബോധം മാറിപ്പോകുന്നു. ലോകം ചുരുങ്ങി, പ്രണയിക്കുന്ന വ്യക്തിയും പ്രണയിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയും മാത്രമാണ് യാഥാർത്ഥ്യമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത്. മറ്റെല്ലാം പിന്നിലേക്ക് മാറുന്നു. ഇതിലൂടെ ഒരു പ്രധാന സത്യം നമുക്ക് മനസ്സിലാകുന്നു: അവബോധം സ്ഥിരമായ ഒന്നല്ല. അത് ചുരുങ്ങുകയും തീവ്രമാകുകയും വികസിക്കുകയും ആഴപ്പെടുകയും ചെയ്യാം.

ഭയം, കോപം, ആസക്തി, സ്വാർത്ഥത എന്നിവ നമ്മുടെ അവബോധത്തെ ചുരുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതേ അവബോധം കൂടുതൽ വിശാലവും തെളിമയുള്ളതുമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് വളരാനും കഴിയും.

ചരിത്രം മുഴുവൻ തത്വചിന്തകരും മനശ്ശാസ്ത്രജ്ഞരും കലാകാരന്മാരും ആത്മീയ ഗുരുക്കന്മാരും ഈ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യന് കൂടുതൽ ആഴമുള്ള ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് കൈവരിക്കാനാകുമെന്ന് അവർ പറയുന്നു — സ്വാർത്ഥതയുടെ ചുരുങ്ങിയ പരിധികൾ കടന്ന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണുന്ന ഒരു ഉണർവ്വ്.

ഒരു കലാകാരൻ ഇതിന്റെ നല്ല ഉദാഹരണമാണ്. ഒരു ചിത്രകാരൻ കണ്ണുകൾ കാണുന്ന ലോകത്തെ മാത്രം പകർത്തുന്നില്ല; തന്റെ ഉള്ളിൽ അനുഭവിച്ച കാഴ്ചയും ബോധവുമാണ് അദ്ദേഹം ചിത്രമാക്കുന്നത്. ഒരു കവി തന്റെ ഉള്ളിലെ സൂക്ഷ്മാനുഭവങ്ങളെ വാക്കുകളാക്കുന്നു. മഹത്തായ കല നമ്മുടേയും അവബോധം വികസിപ്പിക്കുന്നു, കാരണം അത് നാം കാണാതെ പോയിരുന്ന സത്യങ്ങളെ കാണിച്ചുതരുന്നു. ഈ അർത്ഥത്തിൽ കല എന്നത് ദൃശ്യരൂപം പ്രാപിച്ച അവബോധമാണ്.

ചിലപ്പോൾ നാം ലോകത്തെ മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ അവബോധത്തെയും ശ്രദ്ധിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ചിന്തകളിലും വികാരങ്ങളിലും മുഴുകിപ്പോകുന്നതിനു പകരം അവയെ നിരീക്ഷിക്കാൻ നമുക്ക് കഴിയുന്നു. കോപം ഉയരുന്നത് നാം കാണുന്നു. ഭയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നാം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ചിന്തകളുടെ ഒഴുക്ക് നാം നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഈ സ്വയം-അവബോധം നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു വിശാലതയും നിശ്ചലതയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മനശ്ശാസ്ത്രം ഇതിനെ “മെറ്റാകോഗ്നിഷൻ” എന്നു വിളിക്കുന്നു. ആത്മീയ പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇതിനെ ജാഗ്രത, ധ്യാനം, ഉണർവ് എന്നീ പേരുകളിൽ വിവരിക്കുന്നു.

അവബോധം ആഴപ്പെടുമ്പോൾ ജീവിതം തന്നെ മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ കാണപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു. സ്വാർത്ഥതയുടെയും യാന്ത്രിക പ്രതികരണങ്ങളുടെയും അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് നാം അല്പാല്പമായി മോചിതരാകുന്നു. സൗന്ദര്യം കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. സത്യം, നിശ്ശബ്ദത, മറ്റുള്ളവരുടെ വേദന, ജീവിതത്തിന്റെ പരസ്പരബന്ധിതത്വം എന്നിവ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണാൻ നമുക്ക് കഴിയുന്നു. കരുണ വളരുന്നു. ജീവിതം കൂടുതൽ ജാഗ്രതയോടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.

 യേശു , ശ്രീബുദ്ധൻ പോലുള്ള വ്യക്തികളെ പല ആത്മീയ പാരമ്പര്യങ്ങളും അതിവിപുലമായ അവബോധത്തിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളായി കാണുന്നു. മതപരമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നാലും, ഇരുവരും അസാധാരണമായ കരുണയുടെയും വ്യക്തതയുടെയും സ്വാർത്ഥതയെ അതിജീവിച്ച ജീവിതത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യാവബോധം സാധാരണ അവസ്ഥകളെക്കാൾ വളരെ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് വളരാൻ കഴിയും എന്ന സാധ്യതയിലേക്കാണ് അവർ വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.

അവബോധത്തിന്റെ വികസനം ഒരു ബൗദ്ധിക വിനോദമാത്രമല്ല. അത് ജീവിതത്തെയും സ്വയത്തെയും അനുഭവിക്കുന്ന രീതിയിലെ ഒരു ആന്തരിക പരിവർത്തനമാണ്. നമ്മുടെ മനസ്സിനെ സത്യസന്ധമായി നിരീക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് അത് ആരംഭിക്കുന്നത്. നിശ്ശബ്ദത, ധ്യാനം, വിനയം, സ്നേഹം, ആത്മപരിശോധന എന്നിവയിലൂടെ അത് വളരുന്നു.

മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാഹസങ്ങളിലൊന്ന് ഈ ആന്തരിക യാത്രയായിരിക്കാം — ചുരുങ്ങിയതും വിഭജിതവുമായ അവബോധത്തിൽ നിന്ന് സത്യം, സൗന്ദര്യം, സ്നേഹം, യാഥാർത്ഥ്യം എന്നിവയെ കൂടുതൽ പൂർണ്ണമായി അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു വിശാല ജാഗ്രതയിലേക്കുള്ള യാത്ര.

അവബോധം വികസിപ്പിക്കുക എന്നത് ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞോടുക എന്നല്ല; ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ പൂർണ്ണമായി അനുഭവിക്കാൻ പഠിക്കുക എന്നതാണ്.