സ്വാതന്ത്ര്യം, മതം, കൾട്ട്

മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ മതം വളരെ വലിയൊരു ശക്തിയാണ്. മനുഷ്യന് അർത്ഥവും ധാർമ്മികബോധവും ആത്മീയ പ്രത്യാശയും നൽകിയതും മതങ്ങളാണ്. അതേ സമയം, മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനും ഭീതിയിലൂടെയും അധികാരത്തിലൂടെയും ആളുകളെ പിടിച്ചുനിർത്താനും ചില മതസംവിധാനങ്ങൾ ശ്രമിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ആധുനിക ലോകത്തിൽ ഉയരുന്ന ഒരു പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്:

മതത്തിന് മനുഷ്യന്റെ മേൽ എത്രത്തോളം അധികാരമുണ്ട്?

ഒരു മനുഷ്യന് മതത്തിൽ വിശ്വസിക്കാനോ വിശ്വസിക്കാതിരിക്കാനോ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടോ?
മതത്തെ വിമർശിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടോ?
മതം വിട്ടുപോകാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടോ?
അല്ലെങ്കിൽ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള അവകാശം മതത്തിനുണ്ടോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ മതത്തെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ ചിന്തയിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നു.

മതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം: മനുഷ്യനെ നന്നാക്കുക

Sree Narayana Guru ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞു:

“മതം ഏതായാലും മനുഷ്യൻ നന്നാകണം.”

ഈ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം വളരെ ആഴമുള്ളതാണ്. മതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ധർമ്മം മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ സ്നേഹമുള്ളവനാക്കുകയും, കരുണയുള്ളവനാക്കുകയും, സത്യസന്ധനാക്കുകയും, നീതിബോധമുള്ളവനാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. മതം മനുഷ്യനെ ഭയത്തിലൂടെയോ വെറുപ്പിലൂടെയോ നിയന്ത്രിക്കേണ്ട ഒന്നല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ ആത്മീയവും ധാർമ്മികവുമായ വളർച്ച സൃഷ്ടിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്.

പക്ഷേ ഈ മാറ്റം യഥാർത്ഥമാകണമെങ്കിൽ അത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ നിന്നായിരിക്കണം വരേണ്ടത്. ഒരാൾക്ക് മതം സ്വീകരിക്കാനോ വിടാനോ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ വിശ്വാസം ആത്മാർത്ഥമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല; അത് നിർബന്ധിത അനുസരണമാണ്.

അതുകൊണ്ട് മതത്തിന് മനുഷ്യനെ നന്നാക്കുവാൻ കഴിയുക മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം അംഗീകരിക്കുന്നിടത്താണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നിടത്ത് മതം ക്രമേണ ആത്മീയതയിൽ നിന്ന് അധികാരത്തിലേക്കും നിയന്ത്രണത്തിലേക്കും വഴിമാറുന്നു.

മതസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് എന്താണ്?

മതസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് ഒരു മതം അനുഷ്ഠിക്കാനുള്ള അവകാശം മാത്രം അല്ല. അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്:

• വിശ്വസിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
• വിശ്വസിക്കാതിരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
• മതം മാറാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
• മതം വിടാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
• മതത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
• അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം

എന്നിവയൊക്കെയാണ്.

ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സാക്ഷി സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് അടിസ്ഥാന മൂല്യം. കാരണം വിശ്വാസം എന്നത് ഭയത്തിൽ നിന്നോ ബലപ്രയോഗത്തിൽ നിന്നോ ജനിക്കേണ്ട ഒന്നല്ല; അത് മനുഷ്യന്റെ അന്തർബോധത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്വതന്ത്രമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരിക്കണം.

മതനിന്ദയും അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യവും

ഇവിടെ ഒരു വലിയ സംഘർഷം ഉയരുന്നു:
ഒരു മതവിശ്വാസത്തെ വിമർശിക്കുന്നത് “മതനിന്ദ” ആണോ?

ഒരു വ്യക്തി ഒരു പ്രവാചകനെക്കുറിച്ചോ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചോ മതഗ്രന്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചോ തന്റെ അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ചില വിശ്വാസികളുടെ വികാരം വ്രണപ്പെടാം. എന്നാൽ വികാരം വ്രണപ്പെടുന്നു എന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാതാക്കാനാകുമോ?

ജനാധിപത്യ സമൂഹങ്ങൾ പൊതുവേ പറയുന്നത്:

• വിമർശനം അനുവദിക്കണം,
• ചർച്ച അനുവദിക്കണം,
• ചോദ്യം ചെയ്യൽ അനുവദിക്കണം,
• എന്നാൽ വിദ്വേഷപ്രചാരണം, അക്രമപ്രേരണം, മനുഷ്യാവകാശലംഘനം എന്നിവ അനുവദിക്കരുത് എന്നതാണ്.

അതായത് വിമർശനവും വിദ്വേഷവും ഒരുപോലെയല്ല.

ഒരു സത്യവിശ്വാസം വിമർശനത്തെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. ഒരു വിശ്വാസത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശിക്ഷയും ഭീഷണിയും ആവശ്യമായി വരുമ്പോൾ, അവിടെ ആത്മീയതയേക്കാൾ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്.

മതം വിടാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം

മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്ന് മതം വിടാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്.

ഒരു മനുഷ്യന് ഒരു മതത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വതന്ത്രമായ വിശ്വാസമല്ല; നിയന്ത്രിതമായ ബന്ധനമാണ്.

ചരിത്രത്തിൽ പല മതപരമ്പരകളും മതത്യാഗത്തെ ഗുരുതര കുറ്റമായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ഇന്നും ചില രാജ്യങ്ങളിൽ മതം വിടുന്നത് നിയമപരമായോ സാമൂഹികമായോ ശിക്ഷയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. ഇത് മനുഷ്യാവകാശ ചർച്ചകളിൽ വലിയ വിവാദവിഷയമാണ്.

കാരണം ഒരു വ്യക്തിയുടെ മനസ്സാക്ഷിയെ ബലമായി പിടിച്ചുനിർത്തുന്നത് ആത്മീയതയല്ല; അധികാരമാണ്.

മതവും Cult ഉം

ഇവിടെയാണ് “cult” എന്ന ആശയം പ്രസക്തമാകുന്നത്.

സാധാരണയായി ഒരു ആരോഗ്യകരമായ മതസംവിധാനം:

• ചോദ്യം ചെയ്യൽ അനുവദിക്കും,
• വിമർശനം സഹിക്കും,
• അംഗങ്ങൾക്ക് പുറത്തുപോകാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകും,
• ഭയത്തിലല്ല, വിശ്വാസത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുക.

പക്ഷേ ഒരു “cult-like” സംവിധാനത്തിന് സാധാരണ കാണുന്ന ചില ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• അതിരൂക്ഷ നിയന്ത്രണം
• വിമർശനം നിരോധിക്കൽ
• പുറത്തുപോകുന്നവരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ
• “ഞങ്ങളാണ് മാത്രം സത്യം” എന്ന അടച്ച ചിന്ത
• നേതാവിനോടോ ആശയത്തോടോ അന്ധാനുസരണം
• ഭയം വഴി അംഗങ്ങളെ പിടിച്ചുനിർത്തൽ

അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിഷേധിച്ച് ഭീതിയിലൂടെയും ശിക്ഷയിലൂടെയും ആളുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനത്തെ പലരും മതമെന്നതിലുപരി “cult” സ്വഭാവമുള്ളതായി കാണുന്നു.

ഒരു മതം ക്രമേണ cult ആയി മാറുന്നുണ്ടോ എന്ന് സമൂഹം ജാഗ്രതയോടെ നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം മതം മനുഷ്യന് നന്മ ചെയ്യുമെങ്കിലും, cult മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും വ്യക്തിത്വത്തെയും മാനസികാരോഗ്യത്തെയും നശിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.

ജനാധിപത്യ സമൂഹവും നിയമവും

ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങൾ സാധാരണയായി മതങ്ങൾക്ക് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നു. കാരണം മതസ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു അടിസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശമാണ്.

എന്നാൽ അതേ സമയം, മനുഷ്യരെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന, ബലപ്രയോഗം നടത്തുന്ന, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിക്കുന്ന, മാനസികമോ സാമൂഹികമോ ആയ നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ ആളുകളെ കുടുക്കുന്ന സംഘങ്ങളെ നിയമം ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

അതുകൊണ്ട്:

• മതങ്ങൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ആവശ്യമാണ്,
• പക്ഷേ മനുഷ്യസ്വാതന്ത്ര്യം നശിപ്പിക്കുന്ന cult-സ്വഭാവമുള്ള സംവിധാനങ്ങളെ ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹം വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുമുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം

മനുഷ്യന്റെ സമ്പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നതാകണം യഥാർത്ഥ ആത്മീയത. ഒരു വ്യക്തിക്ക്:

• വിശ്വസിക്കാനും,
• വിശ്വസിക്കാതിരിക്കാനും,
• ചോദ്യം ചെയ്യാനും,
• വിമർശിക്കാനും,
• മതം വിടാനും

സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലെങ്കിൽ, അവിടെ ആത്മീയതയുടെ പകരം നിയന്ത്രണത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ് വളരുന്നത്.

സത്യം ഭയത്തെ ആശ്രയിക്കേണ്ടതില്ല.
സത്യം ശിക്ഷയെ ആശ്രയിക്കേണ്ടതില്ല.
സത്യം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിവുള്ളതായിരിക്കണം.

അതുകൊണ്ട് ഒരു ആരോഗ്യകരമായ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ബലപ്രയോഗമല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ സ്വതന്ത്രമായ മനസ്സാക്ഷിയോടുള്ള ബഹുമാനമാണ്.